ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ

ಕ್ರಿ.ಶ. 1336 ರಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಭವ್ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಸಂಗಮ ವಂಶದ ಸಹೋದರರಾದ ಒಂದನೇ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಒಂದನೇ ಬುಕ್ಕರಾಯ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜವಂಶಗಳು ಆಳಿದವು: ಸಂಗಮ, ಸಾಳುವ, ತುಳುವ ಮತ್ತು ಅರವೀಡು. ತುಳುವ ವಂಶದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ (1509-1529) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು. "ಅಭಿನವ ಭೋಜ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿತ್ತು.

ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ:

ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿತ್ತು, ಇಲ್ಲಿ ನಾಯಕಂಕರ ಪದ್ಧತಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪೇಸ್, ನೂನಿಜ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುರ್ ರಜಾಕ್ ಅಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯನ್ನು ರತ್ನಗಳು, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಗರ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:

ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿಜಯನಗರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಅಲಂಕೃತ 'ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪಗಳು' ಮತ್ತು ಗಡಸು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಳಕೆಯು ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲಿನ ರಥವಿರುವ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಜಾರ ರಾಮ ದೇವಾಲಯಗಳು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ. 1565 ರ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಈ ಭವ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.